ژرف انديشان گلستان

sharj

ژرف انديشان گلستان

تبلیغات

ساخت وبلاگ | ساخت سایت

دانلود دفترچه آزمون استعداد درخشان (تيزهوشان ) 96-1395





دانلود دفترچه استعداد هاي تحليلي  96-95





پاسخنامه



برچسب‌ها: bojari , دانلود دفترچه آزمون استعداد درخشان , تيزهوشان , 96 , 1395


دانلود فايل


 


 
آزمون مطالعات اجتماعي پايه ششم ابتدايي
از فصل هاي 9 تا 12
سال تحصيلي 95-96
 
 
 



 

 


ادامه مطلب


الف. نارسانويسي: 
1- نارسانويسي به وضعيتي اطلاق مي‌شود كه دانش‌آموزان قواعد نگارشي در هنگام نوشتن رعايت نمي‌كنند، تمام كلمه يا بخشي از حروف آن را نمي‌تواند هم اندازه و هم شكل طبق قواعد نگارشي بنويسد، همچنين نارسايي آموزش در مورد استثناها و قواعد نگارشي جزو اين دسته از مشكلات است. 

مثل نوشتن كلمه‌ي بندگي به صورت بنده‌گي يا نوشتن كلمه‌ي خواهر به صورت خاهر و... در اين نوع اختلال دانش‌آموز كلمه را از نظر نقطه، دندانه، شكل درست حرف و... كاملاً درست مي‌نويسد تنها مشكل اين است كه دانش‌آموز معيار درست نويسي كلمه و حروف آن را رعايت نمي‌كند. 
animated gif of rain- cloud


2- دانش‌آموز مهارت‌هايي نظير چرخش دست در نوشتن، گرفتن صحيح مداد را به خوبي ياد نگرفته است. 

3- عدم حركت مناسب انگشتان 

4- ناهماهنگي چشم و حركت دست 

5- وضعيت قرار گرفتن نامناسب دفتر و مداد به هنگام نوشتن 

6- نارسايي آموزش معلم در تمرين نوشتاري حروف 

7- عدم هماهنگي حواس ديداري، شنيداري و حركتي 

8- خطا در ادراك ديداري حروف و كلمات 

9- فاصله‌ي نامناسب چشم به هنگام نوشتن 

10- عدم توانايي كنترل دست در هنگام نوشتن 

11- عدم هماهنگي كلي بدن 

12- تأخير در تكلم فرد 

13- پرتحركي و بي‌قراري در هنگام نوشتن 

14- ميز و صندلي‌هاي نامناسب 
ب. ضعف در حافظه‌ي ديداري: 

عمده‌ترين مشكل املايي دانش‌آموزان ناتواني در جايگزيني درست اين حروف مي‌باشد، علت عمده اين نوع غلط‌هاي املايي ضعف حافظه‌ي ديداري است، يعني دانش‌آموز در هنگام نوشتن املا قادر نيست تصوير درست كلمه را در ذهن خود يادآوري كند لذا در بازشناسي حروف همصدا داراي مشكل هستند. 

علل ضعف حافظه‌ي ديداري: 

- نقص آموزش معلم 

- عدم تمرين و تكرار حروف همصدا توسط دانش‌آموز 

- دانش‌آموز قادر نيست تصوير كلمه را در ذهن خود تجسم كند(تجسم ذهني كلمه) 

- نشناختن حروف 

- ناتواني در تركيب حروف 
ج. ضعف در تميز ديداري 
در اين نوع مشكل املايي، دانش‌آموز جزييات كلمه را رعايت نمي‌كند مثل از سه دندانه(س) يكي نمي‌نويسد، يا از نقطه‌ها كم و زياد مي‌كند به عنوان مثال كلمه‌ي آش، آس. همچنين ناتواني در تميز و تشخيص تفاوت يك چيز از ديگر چيزهاست نظير عدم تشخيص حروفي كه داراي تصوير فضايي مشابهي هستند مانند ج به جاي چ، د به جاي ذ، ك به جاي گ و بالعكس. براساس تحقيقات انجام شده 25 درصد از مشكلات املايي دانش‌آموزان مربوط به ضعف در تميز ديداري است. 

براي رفع اين مشكل مي‌توان تمريناتي از قبيل مشابهت‌ها و تفاوت‌ها انجام داد. 
د. حساسيت شنوايي 

برخي از مشكلات املايي از ضعف شنوايي ناشي مي‌شود در اين نوع اختلال املايي دانش‌آموز به علت ضعف شنوايي برخي از صداها را نمي‌شنود يا اينكه آن را اشتباه مي‌شنود. 

پايين بودن حساسيت شنوايي عامل اصلي اين اختلال است. نمونه‌ي اين نوع اختلال: 

نوشتن مسواك به صورت مسباك 

نوشتن زنبور به صورت زمبور 

علاوه بر اشتباه در نوشتن كلمات گاهي جا انداختن برخي از حروف و كلمات نيز از ضعف شنوايي است. 

شيوه‌ي تلفظ معلم نقش اساسي دارد با تلفظ شمرده و رسا بودن صداي معلم عمده‌ي اين مشكل حل خواهد شد. 
ه. عدم دقت و توجه 
برخي از مشكلات املايي نيز مربوط به بي‌دقتي دانش‌آموز در دندانه و نقطه، تشديد و جايگزيني نادرست آن‌ها و اشتباهاتي در سركش، تشديد مي‌باشد. 

علل اشتباه نويسي در دندانه: 

1- نا آشنايي با شكل كلي دندانه و حروف دندانه‌دار 

2- نا آشنايي با نوشتن شكل دندانه در كلمه 

3- اشتباه در شمارش دندانه‌هاي حروف دندانه‌دار مثل كلمه نيستند. 

4- اشتباه در نوشتن شكل حروف دندانه‌دار در خط تحريري 

5- نا آشنايي با قواعد خط تحريري به ويژه در اتصال حروف دندانه‌دار به برخي حروف معلمان پايه‌ي اول به ويژه در آموزش حروف دندانه‌دار، مراقب و نظارت كامل بر نحوه‌ي نوشتن دانش‌آموزان داشته باشند و با تمرين و تكرار به برخي تغييراتي كه در شكل ظاهري دندانه‌ها و حروف در اتصال به حروف ديگر رخ مي‌دهد آشنا شوند و مهارت يابند.

حروف «ب، ن، ي» نماد بزرگ دندانه هستند كه در اتصال به هجا يا كلمه‌ي ديگر تغيير مي‌يابند 

كتاب...كتابدار، آب...آبي، توان...توانا، پهلوان...پهلوانان، موي...مويه، روي...رويه. دلايل اشتباه در نقطه‌گذاري حروف

اشتباه در نقطه‌گذاري حروف در كلاس اول معمولاً بيشتر است و به صورت‌هاي زير ديده مي‌شود: 

1- كم گذاشتن نقطه 

2- نگذاشتن نقطه 

3- زياد گذاشتن نقطه 

4- جا به جا گذاشتن نقطه 

5- نامناسب گذاشتن نقطه 

يكي از مشكلاتي كه دانش‌آموزان با آن مواجه مي‌باشند ضعف املا است. اولين گام براي بر طرف كردن هر ضعفي شناخت آن مي‌باشد. اگر معلم و مربي به موقع و دقيق مشكلات دانش‌آموز را تشخيص دهد مي‌تواند سريع راه حل مناسب و منطقي را براي حل مشكل انتخاب و در جهت بهبود وضعيت آموزشي دانش‌آموزان اقدام نمايد. 

مدل املانويسي كه در ذيل توضيح داده مي‌شود تا اندازه‌ي زيادي به معلم كمك مي‌كند تا به طور دقيق و سريع ضعف املايي دانش‌آموزان را تشخيص دهد و در جهت بهبود وضعيت دانش‌آموز اقدام كند. 

تعريف املا: 

املا به معني جانشين ساختن صحيح صورت نوشتاري كلمات حروف به جاي صورت آواي آن‌هاست. 

اهداف درس املا در دوره‌ي ابتدايي: 

1- آموزش نوشتن كلماتي كه مورد احتياج دانش‌آموزان است. 

2- ارزشيابي از آموخته‌هاي دانش‌آموزان 

3- افزايش خزانه‌ي لغات دانش‌آموزان 

4- آموزش شيوه‌ي نگارش حروف و كلمات 

در يادگيري املا يك كلمه سه عامل موثر مي‌باشد: 

الف. شنيدن 

ب. ديدن و تجسم ذهني كلمه 

ج. نوشتن كلمه 

با توجه به اين سه عامل زماني دانش‌آموز كلمه را به درستي خواهد نوشت كه آن كلمه را خوب بشنود و بتواند در ذهن خود آن را تجسم كند و در نهايت كلمه را بنويسد. 

حركتي در زير توالي آن توضيح داده مي‌شود: 

الف. شنيدن كلمه، تشخيص دقيق كلمه، تدارك كلمه 

ب. تشخيص كلمه، يادآوري و مجسم ساختن تصاوير و بازشناسي كلمه‌ي صحيح در ذهن 

ج. نوشتن درست كلمه، نوشتن صحيح حروف سازنده‌ي كلمه‌ي بازنويسي كلمه و توالي مناسب آن‌ها 

به طور خلاصه مدل نگارش كلمات در املا عبارت از ادراك كلمه، بازشناسي كلمه‌ و بازنويسي كلمه هريك از اين توالي در مدل، مربوط به يك يا چند فرآيند ذهني است، ادراك كلمه مربوط به حافظه‌ي شنيداري و تميز شنيداري است. بازشناسي كلمه مربوط به حافظه‌ي ديداري و توالي ديداري است. بازنويسي كلمه مربوط به حافظه حركتي است. 

با توجه به مطالب ارايه شده مدل آموزشي املا به شرح زير ارايه‌ي معرفي مي‌شود: 

براساس مدل ارايه شده كليه‌ي برنامه‌هاي آموزشي املا بايستي به سه ركن آن يعني ادراك، بازشناسي و بازنويسي توجه كنند. 

بررسي نقادانه برنامه‌ي درسي املا در دوره‌ي ابتدايي مويد اين نكته است كه برنامه‌هاي درسي تنها بر بازنويسي محدود بوده و دو بعد ديگر چندان مورد توجه نيست لذا برنامه‌هاي درسي املا از وجه آموزشي به وجه آزموني تبديل شده است. برنامه‌ي درسي مبتني بر اين مدل كه هر سه ركن را شامل شود، براساس الگويي معرفي مي‌شود. 

الگوي برنامه درسي املا: 

1- انتخاب متن املا و نوشتن آن روي تخته‌ي كلاس و خواندن آن توسط دانش‌آموزان 

2- پاك كردن متن از تخته و قرائت آن توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش‌آموزان 

3- تصحيح املا به صورت گروهي«توسط خود دانش‌آموزان» 

4- استخراج فهرست خطاهاي ديكته‌اي 

5- تمرين، توضيح و آموزش بر مبناي عمده‌ترين غلط‌هاي املايي 

توضيح اينكه غلط‌هاي املايي هر جلسه مبناي آموزشي براي جلسه‌ي بعدي املا قرار مي‌گيرد. 

مهم‌ترين محاسن اين الگو عبارت از: 

الف. توجه به بعد آموزشي املا، چون در مراحل پنجگانه‌ي بالا هدف آزمون نيست. 

ب. انعطاف پذيري در متن املا 

ج. توجه به سه ركن برنامه‌ي درسي املا از طريق ديدن متن و خواندن و بازشناسي و يادآوري و كاهش مشكلات و خطاهاي ديكته‌اي دانش‌آموزان، به تدريج با اجراي كامل برنامه 

د. كاهش اضطراب و ترس دانش‌آموزان از برنامه‌هاي درسي ديكته 

ه. چون خطاهاي ديكته اي توسط خود دانش‌آموزان با راهنمايي معلم استخراج مي‌شوند، لذا دانش‌آموزان در رفع آن مصمم مي‌شوند 

چون الگو بر پايه‌ي آموزش املا طراحي شده است لذا توصيه مي‌شود كه از نمره دادن به دانش‌آموزان خودداري شود و ارزشيابي از كمي و عددي به كيفي تغيير يابد و اين فرآيند تا زماني ادامه يابد كه غلط‌هاي املايي به حداقل برسد. 

نمره دادن به املا براساس اين الگو تنها در املاي امتحاني پيشنهاد مي‌شود. 

نكته‌ي قابل توجه ديگر، كلاس بايستي از حالت سنتي خود به كارگاه آموزشي تبديل شود و همه فراگيران در نقش ياد گيرنده و ياد دهنده باشند و تعامل هاي بين فردي گسترش يابد. براي قرائت متن املا با توجه به اينكه متن چندين بار خوانده شده و توضيحاتي توسط معلم برآن داده شده است، توصيه مي‌شود هر بند از متن املا فقط دو بار تكرار شده و مدت زمان تقرير متن حداكثر 25 دقيقه باشد، حداكثر متن املا در هر جلسه براساس توان دانش‌آموزان و نوع متن از لحاظ دشواري كلمات و عبارات، متغير مي‌باشد. 

ولي به جهت هماهنگي مقدار متن املا در پايه‌هاي مختلف بدين شرح پيشنهاد مي‌شود: 

براي كلاس اول ابتدايي در نيم سال اول 8 جمله حداكثر 35 كلمه و در نيم سال دوم 10 جمله حداكثر 40 كلمه، براي كلاس دوم ابتدايي حداكثر 10 سطر حدود 100 كلمه، براي كلاس سوم ابتدايي حداكثر 12 سطر حدود 120 كلمه، براي كلاس چهارم و پنجم ابتدايي حداكثر 15 سطر حدود 150 كلمه. 

براي درك بهتر كلمات، گاهي نياز است كه كلمه براي دانش‌آموزان به همراه تصوير آموزش داده شود همچنين براي تجسم ذهني يك كلمه بهتر است دانش‌آموزان آن را با انگشت خود در هوا بنويسند. 

براي يادگيري بهتر مي‌توان تمرينات فرعي ديگري همچون دنباله نويسي و كامل كردن كلمات ناقص نوشته شده، تعيين تعداد حروف كلمه، تعيين تعداد نقطه‌ها، دندانه‌ها و... انجام داد. 

براي تصحيح املا در اين الگو بايستي كلمات مشكل در تخته نوشته شود و سپس دانش‌آموزان با كنترل و نظارت معلم متن خود را با آن مطابقت كرده و غلط هاي خود را استخراج كنند. اين مورد مي‌تواند با عوض كردن دفاتر ديكته و يا تصحيح توسط يك عده‌ي خاص از دانش‌آموزان انجام شود. در پايان معلم به كمك دانش‌آموزان مهم‌ترين مشكلات ديكته‌اي آن جلسه را در تخته‌ي كلاس نوشته و به دانش‌آموزان در آن مورد آموزش مي‌دهد. چنانچه وقت آن جلسه اجازه ندهد مي‌توان آموزش را به جلسه‌ي بعدي موكول كرد.


ادامه مطلب

امتياز:


انسان، به سبب ويژگي هاي بي نظيرش در ميان همه موجودات، عنوان اشرف مخلوقات را به خود اختصاص داده است. او استعداد خاص تفكر و يادگيري دارد كه به او اجازه مي دهد اعمال خاص انجام دهد. نتايج اعمالش را پيش بيني و ارزيابي كند. تغيير و تحولات گوناگون و سريعي را در عرصه علم و فناوري به وجود آورد. آن چنان كه به قول تافلر دنيا را به دهكده اي تبديل كند كه اطلاعات را در سريع ترين زمان ممكن از قاره اي به قاره ديگر انتقال دهد.

بنابراين بر اثر پيشرفت سريع و غير قابل انتظاري كه در قلمرو دانش و فناوري طي چند قرن اخير نصيب انسان شده است حجم اطلاعات و دانسته هاي بشري روز به روز به طور سر سام آوري در حال افزايش است. بر دانش آموزان و دانشجويان لازم است كه هرچه سريعتر خود را با اين تغيير و تحولات همگام سازند. در اين راستا، بسياري از دانش آموزان و دانشجويان كوشش زياد مي كنند. بسيار مطالعه مي كنند اما به دليل عدم توانايي در تمركز حواس، هنگام مطالعه نمي توانند به نتيجه دلخواه دست يابند.

تمركز در لغت يعني تراكم ، فشردگي مجموعه، چكيده، تمركز در اصطلاح يعني حفظ و نگهداري توجه و تمركز حواس، روي موضوعي معين، بدون تمركز حواس، يادگيري مثمر ثمر نخواهد بود. بنابر اين همه افراد توانايي تمركز دارند و تمركز نسبي است يعني كسي نمي تواند ادعا كند كاملا حواس پرت است ويا هميشه تمركز حواس دارد.

تمركز گاهي ساده است و گاهي مشكل. تمركز در موضوع هايي كه نياز به تفكرو تجزيه و تحليل دارند مشكل و تمركز در موضوع هايي كه جنبه ي تفريحي و سرگرمي دارند، بسيار آسان است.

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

تمركز حواس:

يعني عوامل حواس پرتي را به حد اقل رساندن… تمركز هر شخص به نسبت كاهش عوامل حواس پرتي او افزايش مي يابد و بنا به تغييرات موقعيت ذهني و محيطي او تغيير مي كند. بيشتر افراد گمان مي كنند كه تمركز يك امر ذاتي و تغيير آن ناممكن است، در حالي كه تمركز يك امر اكتسابي است و بايد هر روز پرورش و جهت داده شود و هر كس با هوش عادي خود مي تواند به آن دست يابد. پس برقراري تمركز حواس به ميزان كاهش عوامل حواس پرتي بستگي دارد. يعني هر چه عوامل مزاحم و مخل تمركز بيشتر باشند توانايي حفظ تمركز حواس كمتر است و بر عكس. لذا حواس پرتي؛ يعني خارج شدن از روند مطالعه يا جريان كاري و فرو رفتن در افكار و تخيلات و يا انجام كار ديگر.

 

منشاء حواس پراگندگي:

حواس پرتي يا منشاء ذهني و دروني دارد و يا منشاء بيروني و محيطي

حواس پرتي دروني و ذهني:

عبارت است از اشكالات فكري انسان و انديشه هايي كه موانعي بر سر راه توجه دقيق به مطالعه و تمركز حواس ايجاد مي كنند. اين موقع شامل مواردي از قبيل: درد، رنج، غم وغصه ، نگراني، گرسنگي و تشنگي ، سردي و گرمي ، ترس و خشم و شادي ، سردرد و … مي باشد.

حواس پرتي بيروني و محيطي:

آنچه كه به محيط پيرامون فرد ارتباط پيدا مي كند و يا تحريكات غير عادي كه توسط حواس مختلف انسان ايجاد مي شوند مانند نور شديد و نور ضعيف، صداهاي ناهنجار، روشن بودن رسانه اي صوتي و تصويري و نظاير اين ها ممكن است فرايند تمركز حواس را با اشكال مواجه كنند.

رهايي از حواس پرتي و ايجاد تمركز حواس در افراد مختلف، متفاوت است و به حالت دروني، تجربه ها مكان و موقعيت آن ها بستگي دارد. برخي از افراد اظهار مي دارند كه من آدم كاملا حواس پرتي هستم و برخي ديگر مي گويند نمي توانم تمركز حواسم را به روي كاري حفظ كنم. در حالي كه اين تفكر غلط است و هيچ كس نبايد خود را فردي كاملا حواس پرت يا فاقد تمركز حواس بداند بلكه بهتر است وقتي كه تمركز حواس فردي دچار اختلال شد، بگويد در اين لحظه و در محيط فعلي حواس پرتي من بيشتر و ميزان تمركزمن كمتر است. لذا حواس پرتي بيشتر علل دروني دارد و به طبيعت خود فرد، ويژگي ها، حالات روحي و رواني، و عادات فردي بستگي دارد.

بي شك حواس پرتي بيروني آسانتر از عوامل حواس پرتي دروني بر طرف مي شود . پس مي توان بدون توجه به عوامل محيطي مانند: سرو صداي زياد، شلوغ بودن محيط و حتا داخل مترو، سرويس و هنگام مسافرت تمركز حواس خود را حفظ كرد. اما نمي توان در حال گرسنگي و يا تشنگي شديد، نگراني و ناراحتي و دگرگوني فكر و انديشه با تمركز مطالعه كرد و يا كار ديگري را با تمركز انجام داد و مطالعات و يا تجربيات زيادي اين موضوع را تائيد كرده است كه يك انسان مي تواند در محل پر سرو صدا و نا آرامي با تمركز و توجه كافي مطالعه كند.

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

روشهاي تقويت تمركز حواس:

تمركز حواس هنگام مطالعه كليد اصلي و اساسي درك و فهم مطالب است. و كليد اساسي تمركز حواس استفاده از روش هايي است كه باعث تقويت و پرورش ومهارت در برقراري تمركز حواس هنگام مطالعه مي شوند. بنابراين بدون تمركز حواس ممكن است درك و فهم مطلبي كه فقط يك ساعت وقت لازم داشته باشد، ساعت ها وقت بگيرد اما به خوبي فهميده نشود و امر مطالعه بي فايده است و اثر مثبتي نخواهد داشت. لذا كاربرد روش ها و فنوني كه به خواننده كمك مي كند تا هنگام مطالعه فعال باشد، تمركز حواس را تقويت و مهارت فرد را در ايجاد تمركز حواس هنگام مطالعه افزايش مي دهد اين روش ها عبارتند از:

 

1- آمادگي براي مطالعه:

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

 

براي شروع مطالعه، ابتدا بايستي خود را از جهات گوناگون آماده كرد، زيرا حداكثر آمادگي، مقدمه اي براي علاقمندي به مطالعه، ايجاد تمركز حواس و يادگيري بهتر مي باشد. منظور از آمادگي پيدايش تمام شرايطي است كه شخصي را قادر مي سازد تا با اطمينان به موفقيت و اعتماد به نفس، به تجربه خاصي بپردازد.

آمادگي بدني:

به رشد و تكامل طبيعي بدن، تندرستي و نداشتن نقص هاي بدني مربوط است. گاهي وجود بيماري هايي مانند زخم معده، ميگرن، سردرد و نظاير اين ها باعث از بين رفتن تمركز حواس و مانع مطالعه فرد مي شود و فرد تا به دست آوردن تندرستي كامل قادر به برقراري تمركز حواس و مطالعه ثمر بخش نيست و انگيزه كافي هم براي مطالعه ندارد.

آمادگي ذهني:

آمادگي ذهني را مي توان از خصوصياتي نظير رشد گوياي سالم، قدرت تفسير و تعبير اشكال، توانايي درك همانندي ها و نا همانندي ها ميان كلمات و … شناخت دانست.

آمادگي اجتماعي:

به ماهيت و وسعت تجارب فرد بستگي دارد كه مي توان آن را با تجربه و تحليل زمينه خانه و خانوادگي، محيط وسيع اجتماعي كه او در آن تجربه اندوخته است و تربيت پيشين او تعيين كرد.

آمادگي رواني:

آمادگي رواني به شكل پيچيده اي با رشد و تكامل بدني، ذهني و اجتماعي آميخته است. خستگي، بي قراري، بي تابي، كوتاهي زمان، دقت نداشتن تمركز در مطالعه، واكنش هاي منفي نسبت به خود و ديگران، ضعف اعتماد به نفس و نظاير آن ها همگي نشانه نبودن آمادگي رواني، بدني، ذهني و اجتماعي دانش آموزان و دانشجويان، اجراي برنامه هاي آموزشي، تمركز حواس و فرايند يادگيري را آسان تر و مطلوب تر مي كند.

 

2- داشتن علاقه به مطالعه:

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

مطالعه ثمر بخش از دو عامل متاثراست: يكي علاقه نسبت به مطالب خواندني، ديگر كاربرد ماهرانه فنون مطالعه نسبت به مطلب خواندني.

سبب مي شود تا شخص به مطالعه بيشتر بپردازد، مطالعه بيشتر منجر به بهتر شدن فنون مطالعه مي شود، كاربرد فنون بهتر، مطالعه را آسان تر، سريعتر و لذت بخش تر مي سازد؛ در نتيجه علاقه خواننده نسبت به مطالعه افزايش مي يابد.

پس تا زماني كه فرد تمايل يا علاقه به انجام كاري نداشته باشد نمي تواند برانگيخته شود. لذا وقتي خواننده به موضوعي علاقه مند مي شود، خود به خود بر آن تمركز مي كند، بيشتر دقت مي كند و به راحتي مطالب را به حافظه مي سپارد و بعدا هم خيلي راحت به خاطر مي آورد. پس ازعلاقه پيدا كردن نسبت به مطالب، گام بعدي تعيين هدف مطالعه است زيرا هدف زير بناي انجام كاري است و به فعاليت انسان جهت و نيرو مي دهد . هدف ارزشمند، فرد را به خواستن و طلب كردن وادار مي كند و نيروي لازم را براي فعاليت در وي بوجود مي آورد وسبب پيدايش تمركز در او مي شود. لذا هر فرد براي مطالعه بايد هدف مشخصي داشته باشد.

« زيرا تعليم و تربيت علم اهداف است و همه بر اين باورند كه بدون داشتن هدف، يادگيري كاري بس دشوار و غير ممكن است»

همان طور كه فرانكين معتقد است انسان بدون هدف مانند گلوله اي است كه بدون هدف شليك مي شود. علاوه بر آن مطالعه بدون هدف يكي از عادات غلط مطالعه بشمار مي رود.

 

3- تعيين زمان و مكان مطالعه:

يكي از راه هاي برقراري تمركز حواس اين است كه مطالعه در آن ساعت از روز انجام گيرد كه براي فرد مناسب تر است. اما تعيين مناسب ترين زمان براي مطالعه كاري دشوار است و به عادات فردي بستگي دارد. برخي افراد عادت دارند تا نيمه هاي شب بيدار بمانند و با استفاده از سكوت و آرامش شبانه با خيالي راحت و آسوده مطالعه كنند برخي ديگر عادت دارند شب زود بخوابند و صبح زود از خواب بيدار شوند وبه مطالعه بپردازند. با اين توصيف تعيين زمان و مقدار مطالعه باعث آگاهي از تمام زمينه مطالعه، برقراري تمركز حواس، عدم سردرگمي، جلوگيري از اتلاف وقت و انرژي و فهم بهتر مطالب مي شود.

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

والتر پارك در كتاب خود به نام « چگونه درس بخوانيم؟» چنين مي نويسد: « موفقيت يا عدم موفقيت شما در تحصيلات دانشگاهي، مستقيما به اين امر بستگي دارد كه چگونه از وقت خود استفاده مي كنيد؟ موفقيت در دانشگاه و البته در مقاطع تحصيلي پايين تر نيز بستگي به استفاده اشتباه از زمان دارد 

«محيط آشناي يك اتاق مشخص، در حين مطالعه موجب انصراف كمتر و تمركز بيشتر حواس مي شود ،زيرا لوازم آن اتاق هر روز پيش چشم شما است و كمتر توجهتان را به خود جلب مي كند . به علاوه اگر هر روز به وقت مطالعه در اتاق معيني بوديد كم كم ذهنتان عادت مي كند كه به محض رسيدن به آن اتاق آماده تمركز حواس و فراگيري شود. »

بنابراين ثابت بودن مكان مطالعه و مشخص بودن آن به علت دسترسي به آن و فراهم بودن وسايل مورد نياز از قبيل كتب درسي، دفاتر، كتاب لغت، خط كش، قلم و نظاير آن جهت مطالعه موجب تمركز حواس بيشتر و آمادگي ذهني هنگام مطالعه مي شود.

پس يكي از بهترين راه هاي برقراري تمركز اختصاص دادن يك اتاق مجهز به آنچه لازم داريد، در موقع مطالعه است. اين اتاق خيلي زود مناسب تمركز و يادگيريتان شده و كار شما را به طور خودكار راحت تر مي كند و بعد برايتان يك عادت مفيد مي شود. « براي داشتن تمركز به هنگام مطالعه ابتدا بايد خود را از دنياي خارج جدا كنيد و محيط مناسبي براي مطالعه بر گزينيد. چنين محيطي بايد آرام، روشن و داراي هواي مناسب باشد. هيچ چيز به اندازه سر و صدا، خسته كننده و مانع تمركز حواس نيست. ايجاد محيط كار مناسب، به دليل ايجاد آرامش و شرايط مناسب اهميت دارد و زمينه اي است براي تمركز و دقت».

 

3- ياد بگير كه بگويي «نه»:

« زمانيكه تصميم گرفتيد بايد مطالعه كنيد اما دوستان يا هم اتاقي هاي شما در خواست مي كنند كه دور هم جمع شويد ؛ هنر گفتن «نه» را در خود تقويت كنيد. اگر اين اراده در شما ضعيف است، مي توانيد روي در اتاق مطالعه خود بنويسيد « مزاحم نشويد» اگر موفق نشديد مي توانيد كارهاي ديگري انجام دهيد كه نشان دهد شما دوست نداريد كه كسي باعث از هم گسيختن افكار شما شود».

 

4- ترك افكار منفي و داشتن افكار مثبت:

مطالعه عميق و يادگيري ثمر بخش وقتي حاصل مي شود كه فرد تصور مثبتي از خود داشته باشد و به خود اعتماد كند. زيرا اعتماد به خود در موفقيت مؤثر است و مهارت را بيشتر و نيرو را افزايش داده و مغز را سالمتر مي كند. وقتي مي خواهيد كاري انجام دهيد از گفتن كلماتي همانند: نمي خواهم ، نمي دانم، نمي توانم بپرهيزيد. جمله «اين كار محال» است را از دفتر زندگي خود خط بزنيد، ترس و بدگماني و بي ارادگي را از ذهن خود دور كنيد. هرگز به خويشتن اجازه ندهيد كه هيجانات و افكار منفي شما را در خود غرق سازد و تمركز حواس شما را مختل كند.

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

اعتماد به نفس داشته باشيد و پيوسته به نزد خود تكرار كنيد كه قادر به انجام كار هستم ، مي توانم انجام دهم و بايد انجام دهم . بدين طريق تفكر مثبت را در خود پرورش دهيد. قوي بودن اعتماد به نفس احساس شعف و شادي را در شما بوجود مي آورد و در حالت شادماني از تمركز حواس خوبي برخورداريد. بهتر فكر مي كنيد، بهتر مطالعه مي كنيد و نتيجه كارتان بهتر مي شود.

مارگريت كوربت مي نويسد « انسان در بحر انديشه هاي خوشايند حافظه بهتري پيدا مي كند و ذهن در حالت آرامي قرار مي گيرد و ميل به يادگيري را در خود بوجود مي آورد» لذا خودپنداري مثبت مهمترين كمك براي تمركز و يادگيري است. اگر بتوانيم تصورات غلط ومنفي را از ذهن خود دور نموده و تصورات مثبت را جايگزين كنيم ، مي توانيم علاقه به مطالعه و يادگيري را در خود ايجاد كنيم چرا كه علاقه به مطالعه شرايط اصلي و اساسي ايجاد تمركز حواس به هنگام مطالعه است. آلفردآدلر روانشناس مشهور ، در دوره جواني در درس رياضي بسيار ضعيف بود. معلمش اين موضوع را با والدينش در ميان گذاشت آن ها باور كردند كه آدلر در درس رياضي ضعيف است، آدلر هم اين موضوع را پذيرفته بود. يكي از روزها كه معلم مسئله اي را روي تخته نوشته بود و شاگردان كلاس از حل مسئله عاجز مانده بودند، آدلر جواب مسئله را پيدا كرد ، پاي تخته رفت و در ميان حيرت همگان مسئله را حل كرد. فهميد كه توانايي درك و فهم مطالب درس رياضي را دارد، استعدادش را باور كرد، تصورات مثبت را جايگزين تصورات منفي كرد و از آن به بعد يكي از دانش آموزان ممتاز درس رياضي شد.

 

5- طرح سئوال:

طرح سئوال يكي از شيوه هاي مطالعه دقيق و فعالانه است كه در تمام اوقات مطالعه، مفيد است. طرح سئوال پيش از مطالعه دقيق، فرد را وادار مي كند تا به طور فعالانه و با تمركز و دقت كافي و با انگيزه و علاقه به مطالعه بپردازد. طرح سئوال هنگام مطالعه يكي از روش هايي است كه خواننده را فعال و به طور عمقي او را در گير مطالعه مي كند و سبب برانگيختن جديت و تلاش وي به هنگام مطالعه مي شود و فرد براي يافتن پاسخ به سئوالات بايستي تمركز حواس خود را حفظ نمايد، زيرا در هنگام مطالعه، نمي توان بدون تمركز پاسخ سئوالات را پيدا كرد. بعد از خواندن مطالب با طرح سئوال مي توان ميزان فراگيري خود را ارزش يابي نموده و به نقاط قوت و ضعف خود پي برد و سبب ايجاد نظر انتقادي نسبت به مطالب در فرد مي شود. خواننده در مطالعات بعدي براي از بين بردن نقاط ضعف خود با دقت و تمركز بيشتري مطالعه مي كند.

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

6- آگاهي از شيوه هاي صحيح مطالعه و يادگيري:

برخي از والدين به طور مدام به فرزندان خود مي گويند درس بخوانيد، مطالعه كنيد، ولي هرگز نمي گويند چگونه مطالعه كنيد و روش هاي صحيح مطالعه را نمي دانند.

بنابر اين آگاهي از شيوه هاي صحيح مطالعه و يادگيري چون: تند خواني ، عبارت خواني، خواندن اجمالي ، خواندن تجسمي، و … به خواننده كمك مي كند تا تمركز حواس خود را هنگام مطالعه حفظ نمايند.

تند خواني:

تند خواني باعث توجه و تمركز بيشتر و فهميدن مطالب و در نتيجه باعث يادگيري بهتر مي شود. فكر و ذهن ما قادر است هزاران كلمه را در دقيقه از خود عبور دهد ولي اگر سرعت مطالعه ما پائين باشد، ذهن وقت اضافي مي آورد و ناچار به اين شاخه وآن شاخه مي پرد و در نتيجه حواس پرتي ايجاد مي شود. اما مطالعه سريع و يا تند خواني فرصت جولان به ذهن نمي دهد و سبب برقراري تمركز حواس هنگام مطالعه مي شود.

عبارت خواني:

عبارت خواني يعني خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن كلمات.

عبارت خواني به نوع ديگري به تمركز حواس كمك مي كند. از اين طريق خواننده بايد با سرعتي كه نزديك به سرعت انديشيدن اوست، بخواند. اگر سرعت آنقدر كم باشد كه ذهن از حالت فعال بودن باز بماند، احساس دلزدگي ايجاد مي شود و چيزهاي ديگري ذهن فرد را مشغول مي كند و از روند مطالعه خارج مي شود . بنابراين اگر سرعت خواندن با سرعت انديشيدن هماهنگ باشد باعث افزايش تمركز حواس مي شود.

خواندن اجمالي:

روش خواندن اجمالي مبتني است بر يك نمونه گيري سريع از نكات اساسي و صرف نظر كردن از جزئيات، در اين روش خواننده مطالب را سازمان بندي مي كند، آن گاه هدف از مطالعه خود را مشخص نموده و مقدار زمان مطالعه و ميزان دشواري كتاب را تخمين مي زند و سپس از طريق سئوال كردن، كنجكاوي ، علاقه، دقت و تمركز حواس فرد ، افزايش ميابد.

روش هاي تقويت تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي

خواندن تجسسي:

منظور از روش تجسسي طرح انواع سئوالات جزئي و كلي و مطالعه عميق و اثر بخش در جهت دست يافتن به پاسخ اين سئوالات است … كسي كه به دنبال چيزي مي گردد به احتمال بيشتري آن چيز را پيدا مي كند لذا هدف خواندن تجسسي افزايش دامنه تمركز و درك عميق تر معاني است. به همين دليل خواندن تجسسي تمركز حواس و علاقه فرد را افزايش مي دهد و به او كمك مي كند تا مطالب دشوار را تجزيه و تحليل نموده و آن ها را بهتر بفهمد. فهميدن مطالب موجب تحكيم آن ها در حافظه مي شود پس خواندن تجسسي براي غلبه بر تنبلي، حالت كسلي، پرتي حواس، از طريق تحريك حس كنجكاوي و شركت فعالانه در مطالعه به كار مي رود.

جديت در مطالعه:

به محض نشستن پشت ميز مطالعه خواندن را با جديت شروع كنيد، چرا كه اگر سريع مشغول به كار مطالعه شويد، تمركز حواس زود به دست مي آيد « اين ضرب المثل چيني را به ياد داشته باشيد كه: فتح ستارگاني كه هزاران فرسنگ از ما دور هستند با بر داشتن قدم اول امكان پذير است» شك و ترديد حاصلي جز حواس پرتي يا انحراف حواس و تسليم به تخيلات واهي ندارد، اجازه ندهيد چيزي جز مطالعه ذهن شما را مشغول كند. با خود تصميم بگيريد تا مقدار زماني را براي مطالعه مشخص كنيد و خود را به مدت زماني خاص محدود كنيد. در اين زمان از مطالعه دست نكشيد، به مطالعه ادامه دهيد، اما زمان مطالعه را طولاني نكنيد بيهوده وسواس به خرج ندهيد، بهانه تراشي نكنيد به خود تلقين كنيد كه فرد با اراده اي هستيد و مي توانيد هر درسي را به خوبي ياد بگيريد. جدي باشيد و با علاقه و انگيزه مطالعه كنيد تا هنگام مطالعه دچار حواس پرتي نشويد.

استفاده از رهنما:

يكي از شيوه هاي برقراري تمركز حواس، استفاده از يك رهنما چون ؛ انگشت سبابه، مداد و … به هنگام مطالعه است. زيرا استفاده از يك رهنما هنگام مطالعه باعث تمركز حواس بهتر، افزايش سرعت مطالعه، عادت به روان خواندن، جلوگيري از برگشت دوباره خواني و اتلاف وقت و جلوگيري از خستگي چشم و ذهن مي شود.

 

خط كشيدن زير مطالب مهم:

استفاده از اين روش يكي از شايعترين راهبردي است كه اغلب دانش آموزان و دانشجويان از آن استفاده مي كنند.

لذا هنگام مطالعه بايد با استفاده از يك مداد، ايده ها و مطالب مهم و اساسي را علامتگذاري نمود. زيرا براي مشخص نمودن ايده ها و مطالب مهم و اساسي و خط كشيدن زير آن ها لازم است با تمركز حواس و دقت خاصي به مطالعه مشغول شد. پس خط كشيدن زير مطالب مهم باعث برقراري تمركز حواس و جلوگيري از حواس پرتي مي شود.

ياداشت برداري هنگام مطالعه:

ياداشت برداري نوعي تكرار درس است كه هم سبب تمركز حواس و هم موجب بيشتر به خاطر سپردن مطالب مي شود. ياداشت برداري خوب، كاري جدي و فعال است كه با انديشيدن ملازمه دارد، لذا براي ياداشت برداري بايد هنگام مطالعه فعال بود و لازمه فعال بودن، داشتن تمركز حواس است و براي برقراري تمركز حواس جهت نوشتن، هماهنگي چشم و مغز به منزله نوعي يادگيري تجسم

حواس پرتي چيست؟

ما مي خواستيم روش صحيح مطالعه متمركز را براي شما توضيح دهيم، ديديم كه بايد ابتدا حواس پرتي را تعريف كنيم. شايد شما تا به حال خيلي به “حواس پرتي” فكر كرده باشيد و بارها از خود پرسيده باشيد كه چرا گاهي به هنگام مطالعه حواس آدم پرت مي شود؟ ما نمي دانيم كه شما براي اين سؤال خود چه جوابي پيدا كرده ايد اما پاسخ صحيح اين پرسش را به شما مي كوييم: “حواس پرتي چيزي نيست جز تمايل ذاتي ذهن به درگيري و فعاليت.”

ذهن شما همواره مي خواهد درگير و مشغول باشد. بنابراين اگر آنچه كه اكنون انجام مي-دهيد در شما درگيري و مشغوليت ذهني ايجاد كند، فكر شما ديگر لزومي احساس نمي كند كه به جاي ديگر برود و در آنجا درگير شود. اما اگر در انجام اين كار، درگيري ذهني ايجاد نشود، ذهن شما شتابان به جايي مي رود كه خود را در آنجا مشغول كند. و اين همان حواس پرتي است. براي روشنتر شدن موضوع، مثالي بزنيم: وقتي دوستتان با شما صحبت مي كند، اگر بتواند با بيان خود در شما مشغوليت ذهني و توجه و علاقمندي ايجاد كند، شما با تمركز فراوان به تمام حرفهايش گوش مي دهيد. اما اگر او نتواند چنين تأثيري در شما بگذارد چون ذهن شما درگير نمي شود به سرعت فكر ديگري به ذهنتان راه مي يابد و شما در حالي كه به مخاطب خود خيره شده ايد، داريد به چيز ديگري فكر مي كنيد. چيزي كه در شما درگيري ذهني ايجاد مي كند.

ذهن شما مدام به فعاليت نيازمند است و اين نيازمندي را هنگامي كه شما مشغول مطالعه كردن هستيد، هم دارد. بنابراين اگر آنچه كه مي خوانيد، در شما درگيري ذهني ايجاد كند، شما مشتاق و متمركز پيش مي رويد. در غير اين صورت چشمتان خطوط را دنبال مي كند و ذهنتان در جايي ديگر مشغول مي شود. به عبارت ديگر، حواستان پرت مي شود.

راه چاره

پيش از هر چيز، بايد به خاطر داشته باشيد كه اين شما هستيد كه بايد ذهن خود را با موضوع مطالعه درگير كنيد. معمولاً سبك نوشتاري كتاب تلاش مي كند كه در شما درگيري ذهني ايجاد كند اما عمده كار با خود شماست. ما اكنون مي خواهيم روش مطالعه متمركز را به شما آموزش دهيم، براي آن كه درگيري ذهني شما پايدار بماند. مي خواهيم ذهن شما با جمله جمله كتاب درگير شود. مي خواهيم كه شما يك مطالعه كننده فعال باشيد. روشهاي سنتي مطالعه كه شما پيش از اين داشته ايد، شما را از يك مطالعه متمركز باز مي دارد و باعث مي شود كه حواس شما مدام پرت شود.

روشهاي مطالعه متمركز

“تند خواندن”

راننده اي را در نظر بگيريد كه با سرعت بسيار كمي مثلاً ۲۰ كيلومتر در ساعت در حركت است. وقتي سرعت اين راننده تا اين حد كم است، ديگر به توجه و تمركز فوق العاده اي نياز ندارد و چون ذهن درگير نمي شود، مدام در جايي ديگر مشغول مي شود. راننده مي تواند از داشبورد چيزي بردارد، شيشه را پاك كند، به مناظر بيرون نگاه كند و حتي غرق در تخيل شود. اما وقتي سرعت زياد شد، خود به خود درگيري ذهني بيشترمي شود و ذهن بيشتر به رانندگي متمركزمي شود و راننده ديگر فرصت ندارد به چپ و راست نگاه كند و يا مشغوليتهاي ذهني ديگري داشته باشد. اساساً ذهن چنان درگير است كه تمايلي براي درگير شدن در جاي ديگر ندارد. در مطالعه هم دقيقاً همين حالت وجود دارد. وقتي شما به بهانه بهتر فهميدن بسيار كند پيش مي رويد و كلمه به كلمه مي خوانيد، درگيري ذهني مطلوبي را ايجاد نمي كنيد و ذهن شما كه از اين ساكن بودن كلافه مي شود، خود را در جايي ديگر مشغول مي كند و حواستان پرت مي شود.

ما نمي گوييم آن قدر تند بخوانيد كه هيچ چيز نفهميد، بلكه مي گوييم سرعت مطالعه خود را تا آنجا افزايش دهيد كه يك درگيري ذهني مطلوب ايجاد شود. در اين سرعت، ذهن متمركز است. مي بينيد كه اگر كمي غفلت كنيد، سانحه اي رخ مي دهد. حتي اگر بتوانيد سرعت مطالعه خود را به دو برابر افزايش دهيد بسيار عالي است چرا كه هم در وقت خود صرفه جويي نموده ايد و هم با درگيري ذهني و تمركز بيشتري خوانده ايد. تا مي توانيد سرعت مطالعه خود را افزايش دهيد و سريعتر از آنچه كه قبلاً مي خوانده ايد بخوانيد. البته خوب مي دانيد كه اين سرعت، نسبي است و در متون مختلف مانند رمان، ادبيات، شيمي، فيزيك و . . . متفاوت است. مسلماً شما متون ساده تر را با سرعت بيشتر مي خوانيد. ما مي گوييم سرعت خود را با توجه به سرعت قبلي خود بيشتر كنيد. يكي ديگر از معايب كند خواندن اين است كه شما وقتي آرام و لغت به لغت مي خوانيد، درك ذهني كمتري داريد چرا كه ذهن با مفاهيم سر و كار دارد نه با كلمات. يادتان باشد مفهوم، هميشه در يك عبارت است نه يك واژه. وقتي شما كلمه شير را مي خوانيد، ذهن نمي داند منظور شير گاو است يا شير جنگل يا شير آب. اما وقتي جمله “شير آب را بستم.” سريعاً خوانده مي شود، درك بهتر و سريعتري حاصل مي شود.

مطالعه اوليه

مطالعه اوليه همان گرفتن اطلاعات ابتدايي است. در مطالعه اوليه، قصد شما كنجكاو كردن ذهن با گرفتن اطلاعات ساده و كم حجم و مقدماتي است. در مطالعه اوليه شما متن را خط به خط نمي خوانيد بلكه نگاهي گذرا به متن مي انداريد و يك سري مفاهيم اوليه را از متن مي گيريد كه مثلاً متن حول و حوش چه موضوعي است. پس از آن بايد به خود رجوع كنيد و ببينيد كه خودتان از پيش چه اطلاعاتي درباره موضوع داريد و يا اين كه از قبل، از كسي چيزي شنيده ايد يا مطالعه كرده ايد. اطلاعات اوليه خودتان را به اطلاعات اوليه كتاب، در اين بررسي اجمالي بيافزاييد.

سؤال كردن

يادتان باشد كه پيش از مطالعه، با يكي دو سؤال، ذهن خود را هدفدار كنيد. وقتي مي گوييم هنگام مطالعه مدام از خودتان سؤال كنيد، منظورمان اين است كه پيش از مطالعه، در حين مطالعه و پس از آن، مي توانيد از خود بپرسيد. شما معمولاً براي طرح سؤالات از خود يك سري سؤالات حافظه اي كم ارزش مي پرسيد. مثلاً “بوعلي سينا كي متولد شد؟”، “جنگ جهاني دوم در چه تاريخي شروع شد؟”، “هيماليا كجاست؟” و . . . اين سؤالات معمول، كم ارزش ترين سؤالاتي است كه شما مي توانيد از خود بپرسيد.

در كتاب “روشهاي مطالعه” نوشته “كي پي بالدريج” و ترجمه دكتر علي اكبر سيف، به طرح سؤالات هفت گانه “گانيه” اشاره شده است. اين سؤالات هفت نوع مي باشد.

طرح اين سؤالات بسيار ارزشمند و مفيد است و فوق العاده در ايجاد تمركز حواس مؤثر است. ما در زير به اختصار، اين سؤالات هفت گانه را توضيح مي دهيم.

سؤالات هفت گانه گانيه

۱. سؤالات حافظه اي:

اين سؤالات كم اثرترين و كم اهميت ترين سؤالات هستند. اين نوع سؤالات صرفاً با يادآوري اطلاعات سر وكار دارد. مانند: كشورهاي همسايه ايران كدامند؟ بوعلي سينا در چه تاريخي متولد شده است؟ جنگ جهاني اول در چه تاريخي رخ داد؟

۲. سؤالات ترجمه اي:

اين نوع سؤالات، قوي تر و بهتر از سؤالات حافظه اي هستند. اين سؤالات تا حدي شبيه به “زبان گرداني” هستند كه قبلاً درباره آنها صحبت كرديم. سؤالات ترجمه اي يعني بيان يك مفهوم پيچيده يا يك مطلب دشوار به زبان ساده تر، مانند اين كه: گشتاور به زبان ساده يعني چه؟، فرمول انيشتين به زبان من چه مي شود؟، افزايش شعاع مولكولي را نسبت به افزايش عدد اتمي روي نمودار چگونه مي توان نشان داد؟

۳. سؤالات تفسيري:

اين سؤالات را سؤالات رابطه اي هم مي گويند، كه به كشف و درك روابط ميان دو مفهوم مي پردازد. اين رابطه مي تواند تشابه يا تفاوت باشد. اين سؤالات از سؤالات ترجمه اي كمي بهترند: سؤالاتي مانند: “تفاوت دندانهاي گوشتخواران با گياهخواران چيست؟”، “حافظه از نظر ساختار و عملكرد، چه وجه تشابهي با كامپيوتر دارد؟ “و . . . از نوع سؤالات تفسيري هستند.

۴. سؤالات كاربردي:

جالب ترين نوع سؤالات هستند. اين سؤالات همان طور كه از نامشان بر مي آيد مي خواهند مطالب علمي را به مسائل روزمره ربط دهند و آنها را در عمل بسنجند. مثلاً “چگونه مي توان از اصطكاك ناشي از كشش اجسام روي زمين كاست؟ “، “تشويق، بلافاصله پس از يك عمل خوب چه نقشي در شكل گيري شخصيت كودك دارد؟” و . . .

۵. سؤالات تحليلي:

اين سؤالات از چهار نوع بالا بهترند و سؤالات منطقي و استدلالي نيز خوانده مي شوند. در اين نوع از سؤالات ما قدمهاي منطقي يك شخص يا تغيير و تحول يك شيء يا وضعيت را از نقطه شروع تا پايان بررسي مي كنيم. مثلاً “آنتوني رابينز روان شناس به نام امروز، چگونه با ناكاميها، زندگي خود را دگرگون كرد؟” يا “هواپيما چگونه به وجود آمد؟” و . . .

۶. سؤالات تركيبي:

اين سؤالات كه از سؤالات تحليلي قوي ترند، به سؤالات خلاق معروفند. در اين سؤالات، شما با پهلوي هم قرار دادن اطلاعات و ايده ها و انديشه هاي قبلي به طرح انديشه هاي نو دست مي زنيد و آن را به سؤال مي گذاريد. مثلاً “تناسب جمعيت و مسكن را در۲۰ سال آينده ايران چگونه پيش بيني مي كنيد؟” يا “چه ماده اي مي توان به چاي افزود تا نوشيدني خوش طعم تري شود؟” و . . .

۷. سؤالات ارزش نگاري:

اين سؤالات قوي ترين سؤالات است. در اين سؤالات، ما درباره مؤلف، نويسنده، مترجم، و متن كتاب داوري مي كنيم و نظر خودمان و روش خودمان را با نظر و روش آنها مقايسه مي كنيم. مثلاً از خود مي پرسيم از بين رمانهاي رومن رولان، نويسنده فرانسوي (جان شيفته، ژان كريستف، زندگي تولستوي، زندگي بتهوون و . . .) كدام اثر، شخصيت خود رومن رولان را نشان مي دهد؟

بايد توجه داشته باشيد كه اين سؤالات را خواننده طرح مي كند و از خود سؤال مي كند و به آنها پاسخ مي دهد و هرچه سؤال قويتر مطرح مي شود، تمركز و علاقه بيشتري هم ايجاد مي شود. براين نكته تأكيد مي كنيم كه خودتان بايد سؤال طرح كنيد نه اين كه به چند سؤال مطرح شده در كتاب پاسخ دهيد. وقتي كه خود شما سؤال طرح مي كنيد، بيشتر به پاسخگويي علاقمند مي شويد. البته به سؤالات كتاب هم فكر كنيد و به دنبال پاسخگويي به آنها هم باشيد اما حتماً با توجه به متن، اطلاعات قبلي و نظر و ايده خود سؤالات ديگري را هم مطرح كنيد.

نوشتن

هنگام مطالعه، هميشه قلم و كاغذي در دست داشته باشيد. چه آنچه كه مي خوانيد رمان باشد چه شعر، چه مطالعه آزاد، چه كتاب درسي، اعم از حفظ كردني يا فهميدني. در يك مطالعه فعال و پويا، كمتر چيزي مي تواند به اندازه قلمي كه در دست داريد، ذهن شما را درگير و متمركز كند.

اين قلم، مهمترين ابزار شماست. با آن، همه چيز را يادداشت مي كنيد. اگر رمان مي خوانيد همين طور كه جلو مي رويد در حاشيه كتاب و يا در كاغذي ديگر با نويسنده درگير شويد. اگر جايي برايتان خيلي جالب بود، در حاشيه بنويسيد: “چه جالب! ” اگر برايتان تعجب آور بود علامت تعجب بگذاريد. اگر برايتان سؤال برانگيز بود حتي مي توانيد در حاشيه، سؤال خود را مطرح كنيد و حتي در جايي نظرتان را اعلام كنيد. نظرتان را با نظر نويسنده مقايسه كنيد. يك مطالعه كننده فعال با قلم خود مدام با نويسنده درگير مي شود و عقايد و عواطف خود را خواه موافق خواه مخالف، به شكلي با نوشتن اعلام مي كند. خودتان را ملزم كنيد كه با نوشتن، نظر خود را بگوييد.

اين گونه ذهن شما همواره متمركز مي ماند چون ملزم است در هر لحظه عاطفه و انديشه خود را بيان كند. اگر كتاب، كتاب درسي شماست، از نكات مهم كتاب يادداشت برمي داريد كه اين يادداشتها بهتر است در برگه اي جدا نوشته شود. براي آن كه به اهميت يادداشت برداري پي ببريد، اينك فوايد آن را براي شما توضيح مي دهيم.

فوايد يادداشت برداري

الف– ايجاد خلأ ذهني

تا خلأ نباشد، جذب، صورت نمي گيرد و هر خلأ، هميشه جذبي نيز به دنبال دارد. تا خالي نشويد نمي توانيد به درون بكشيد. اولين و مهمترين فايده يادداشت برداري، ايجاد خلأ ذهني است. آنچه را كه از كتاب و نويسنده فرا مي گيريد، با نوشتن، بيرون بريزيد تا براي جذب مطالب بعدي آماده شويد. در روان شناسي مطالعه و يادگيري، يكي از موانع يادگيري، “منع قبلي” است. منع قبلي يعني اين كه مطالبي كه شما قبلاً آموخته ايد، از تمركز شما بر مطالب اخير و فراگيري اين مطالب، ممانعت به عمل مي آورند. مثلاً وقتي قرار است كه شما ده نكته را به ترتيب فرا بگيريد، معمولاً نكات اوليه و ابتدايي چنان ذهن شما را به خود مشغول مي كنند كه يادگيري مطالب بعدي و انتهايي دشوارتر مي شود. شما خودتان اين موضوع را تجربه كرده ايد.

شما در دقايق اوليه مطالعه متوجه مي شويد كه به تدريج تمركز حواستان كمتر مي شود و بيشتر دچار حواس پرتي مي شويد. علت آن است كه همان مطلب اوليه مانع تمركز بر مطالب بعدي مي شوند. براي اين كه منع قبلي ايجاد نشود، بهترين و مؤثرترين راه، همين يادداشت برداري است. با يادداشت برداري است كه مطالب قبلي از ذهن شما بر روي كاغذ تخليه مي شوند و اين خلأ ذهني ايجاد شده، فراگيري مطلب بعدي را آسانتر مي كند.

ب– تحريك حافظه حركتي

وقتي كه مي نويسيد، دست و قلم شما حركت مي كند. بنابراين نه تنها حافظه حسي و چشمي شما بلكه حافظه حركتي شما نيز فعال مي شود و مطالب را بهتر به خاطر مي سپاريد. حال آن كه وقتي يادداشت بر نمي داريد و صرفاً مي خوانيد، فقط حافظه حسي شما فعال است كه مسلماً بازدهي شما در اين حالت كمتر است.

پ– از بين رفتن وسواس ذهني

وقتي كه يك سري مطالب را پشت سر هم و دنبال هم مي خوانيد و مجبوريد همه آنها را به خاطر بسپاريد، ذهن شما وسواس پيدا مي كند: “مبادا مطالب قبل را فراموش كنم؟” و در نتيجه به جاي آن كه به نكات جديد و تازه اي كه مي خوانيد، توجه داشته باشد، به مرور دانسته هاي قبلي مشغول مي شود تا خيالش راحت شود كه آن نكات فراموش نشده اند.

نوشتن هر مطلب پس از فراگيري، ذهن شما را آسوده مي كند. خيال شما راحت است كه اين مطلب، جايي نوشته شده و فراموش نمي گردد و اين گونه شما با همان تمركز اولين لحظات، به مطالعه خود ادامه مي دهيد.

ت– تأكيد بر درك و فهم مطلب

توجه داشته باشيد كه منظور ما از نوشتن اين نيست كه به كتاب نگاه كنيد و رونويسي كنيد بلكه مي گوييم هرچه را كه فرا گرفتيد و فهميديد، به زبان خودتان روي كاغذ بياوريد. حتماً بعد از آن كه جمله اي را فهميديد بنويسيد آن هم نه به صورت جملات طولاني و متني كلي بلكه به صورت اشاره اي و كوتاه و مختصر. مثلاً شما مي خوانيد: “براي آن كه يك دستگاه و يا جسمي به جرم m در حال تعادل قرار گيرد بايد دو شرط برقرار باشد. اول آن كه برآيند نيروهاي وارد بر آن دستگاه يا جسم صفر باشد. دوم آن كه گشتاور نيروهاي وارد بر جسم يا دستگاه هم صفر باشد.”

اگر شما همين طور در ضمن خواندن، جمله ها را بر روي كاغذ بياوريد، كار مفيدي انجام نداده ايد. يعني عمل نوشتن شما كمكي به آموختن مطلب نمي كند. اما وقتي كه مطلب را فرا گرفته باشيد و آن را به طور خلاصه و موجز روي كاغذ بياوريد، به روش صحيح يادداشت برداري كرده ايد. مثلاً وقتي كه مطلب فوق را خوب فهميده باشيد، يادداشت مختصري مانند اين، از آن بر مي داريد: شرط تعادل اين است كه مجموع نيروها و مجموع گشتاورها صفر. و يا به زبان گوياي خودتان. خودتان را ملزم كنيد كه پس از درك هر مطلب، چيزي بنويسيد. آن وقت نوشته شما تأكيدي است براي آن كه آن مطلب كاملاً فهميده و درك شده است. براي آن كه بر مختصر نويسي تأكيد بيشتري كرده باشيم، چند مثال ديگر مي زنيم. ابتدا شما جمله اي را از كتاب مي خوانيد و بعد نوشته اي را كه يكي از دوستان شما پس از درك آن مطلب، يادداشت كرده است. بسيار عالي است كه شما هم براي تمرين، اين جملات را به زبان خود و به مختصرترين شكل ممكن يادداشت كنيد. “دوران ۲۰ ساله امامت امام رضا (ع) از سال ۱۸۳ هجري آغاز شد و تا سال ۲۰۳ ادامه داشت. “امامت امام رضا (ع): مدت ۲۰ سال، شروع ۱۸۳ پايان ۲۰۳″. در مورد تركيبهاي يوني كه فرمول مشابه دارند. يعني استوكيومتري يا نسبت تعداد يونهاي آنها يكسان است، هرچه حاصل ضرب حلاليت، عدد بزرگتري باشد، ميزان حلاليت بيشتر است.”

……………
……………
……………

“در صورت تحريك تار عصبي غشا در محل تحريك نسبت به يونهاي سديم، غشا نفوذ پذير مي شود كه اين باعث دپلاريزه شدن غشا در محل تحريك و ايجاد جريان عصبي مي گردد.”

……………
……………
……………

“هرگاه نقاط وسط اضلاع يك مثلث را به هم وصل كنيم، مثلثي حاصل خواهد شد كه با مثلث اول متشابه است و مشخصات آن را دارا مي باشد.”

……………
……………
……………

و . . .

ث– تداعي نوشته ها

در آخرين مرحله، به نوشته خود نگاه مي كنيد و همه چيز را به خاطر مي آوريد. يادمان هست كه اين نوشته ها اشاره وار و مختصر بود. قصد شما اين است كه با بياني اجمالي تر و ساده تر بين نوشته ها و مطالب كتاب ارتباط برقرار كنيد. تلاش شما براي برقرار سازي ارتباط ميان نوشته هاي مختصر و مفاهيم كتاب همان درگيري ذهني است. همان درگيري ذهني كه براي تمركز حواس به آن نياز مبرم داريم. پس حالا با هم يك بار روش مطالعه متمركز يا به عبارت بهتر مراحل روش مطالعه متمركز را مرور مي كنيم:

– تند خواندن مطالعه اوليه

– سؤال كردن

– نوشتن

– تداعي نوشته ها

كه اينها همه به نوعي درگيري ذهني ايجاد مي كنند و ذهن شما را از فكر كردن به موضوعي ديگر و حواس پرتي باز مي دارند. شايد اكنون تصور كنيد كه مطالعه به اين شكل خيلي وقت مي برد و از روش مطالعه سنتي شما طولاني تر است. اما توجه كنيد كه شما در اين محاسبه، زمان هدر رفته و مطالعه غير مفيد و غير متمركز خود را به حساب نياورده ايد. شما در روش سنتي مطالعه، وقت فراواني را با حواس پرتيهاي متنوع و متعدد از دست مي دهيد. اما در روش جديد مطالعه، هم از تلف شدن “وقت” جلوگيري مي كنيد و هم لحظه به لحظه با علاقه و تمركز حواس بيشتري مطالعه مي كنيد و در نتيجه بهتر ياد مي گيريد.

شبكه آموزش


ادامه مطلب

امتياز:
 
بازديد:


چگونه خواندن مهم‌تر از چه‌قدر خواندن


دانش آموز عزيز پايه ششم

روزهاي پيش روي شما روزهاي مهمي هستند. دلايل متنوعي هم براي اهميت اين روزها بيان شده است اما فقط همين يك دليل را با هم مرور كنيم: "سخت‌كوش‌ها قدرت تغيير دادن هر وضعيتي را دارند."

روزهاي باقي‌مانده از سال تحصيلي، روزهاي تمركز روي مهم‌ترين اولويت‌هاي مطالعاتي درس‌هايي ست كه " نياز به تلاش بيشتر " دارند . نبايد حل تمرين ها و مطالعه‌ي قسمت‌هاي مهم و پرسؤال‌تر درس‌ها را به روزهاي پاياني موكول كنيد.

براي دانش‌آموزان سال ششم، امتحانات نيم‌سال دوم در مدارس فرصت بسيار گران‌بهايي خواهد بود تا يك بار ديگر به مطالعه‌ي تشريحي درس‌ها بپردازند. در دوران امتحانات، رفع اشكال كردن مبحثي را فراموش نكنيد. حل تمرين هاي كتاب هم فضاي مطالعاتي را بازسازي خواهد كرد و هم  آن را به بهترين شكل تكميل كرده و شما را با اصلي‌ترين منبع طرح سؤال آشنا خواهد كرد.


ادامه مطلب 

امتياز:


معجزه اي به نام روزخواني

 

روزخواني به اين معني است كه درسي را كه امروز در مدرسه فراگرفته‌ايم همان روز بخوانيم و تمرين و تست‌هاي مربوط به آن را انجام دهيم و به تسلط برسيم. اغلب دانش‌آموزان به جاي روزخواني درس‌ها مطالعه‌ي آن را به شبي كه فردايش قرار است آن را در مدرسه جواب دهند موكول مي‌كنند.

چرا به روز خواني تاكيد مي كنيم؟

براي توضيح اين مسئله اولاً بايد شناختي بر روند يادگيري در مغزمان داشته باشيم. همان‌طور كه مي‌دانيد اطلاعاتي كه فرامي‌گيريم ابتدا در حافظه‌ي كوتاه‌مدت ذخيره مي‌شود و اگر كاري براي انتقال اين اطلاعات به حافظه‌ي بلندمدت انجام نشود، زحمت ها به هدر خواهد رفت. 

( بقيه در ادامه مطلب )


ادامه مطلب

امتياز:


روش تست زدن چيست ؟

 
در زمان تست زدن لازم است به نكات زير توجه شود:

به ادامه مطلب مراجعه كنيد.

 

در زمان تست زدن لازم است به نكات زير توجه شود:

۱) با توجه به اينكه در يك درس امتياز و ضريبي كه به يك تست ساده تعلق مي گيرد به يك تست در سطح متوسط و مشكل نيز تعلق مي گيرد، در نتيجه لزومي ندارد خود را در بدو امر درگير سوالات مشكل كنيم...

۲) زماني كه جهت پاسخگويي به تست تعلق ميگيرد كاملا محدود و استاندارد مي باشد.
۳) هر پاسخ صحيح يك نمره و به هر پاسخ غلط يك سوم نمره منفي تعلق مي گيرد و اگر سوالي بدون پاسخ باشد نمره مثبت يا منفي ندارد.

۴) عاقلانه است كه خود را درگير سوالات مشكل نكنيد به طوري كه بتوانيد ابتدا به سوالات ساده كه صد درصد به آن يقين داريد جواب بدهيد و و در مرحله بعد به سوالاتي در سطح متوسط و درمرحله آخر به سوالات مشكل پاسخ بدهيد.
۵) اگر سوالاتي براي شما مشكل باشد بدانيد كه براي ديگران نيز مشكل خواهد بود. بنابراين مضطرب نشويد. 
۶) بسياري از دواطلبان در جلسه آزمون، اگر با چند سوال دشوار مواجه شوند، دستپاچه مي شوند و نظم ذهني خود را از دست مي دهند و فكر مي كنند كه كنكور را از دست داده اند. بنابراين باحالت مضطرب حتي به سوالاتي كه بلد نيستند جواب مي دهند و نمره منفي مي گيرند. در صورتي كه حتي نفرات برتر كنكور هم قادر به پاسخگويي به تمام سوالات نخواهند بود.

● روش تست زدن چيست؟

۱) سوالات را به ترتيبي كه در دفترچه سوال مي بينيد ، پاسخ بدهيد. اگر در يك درس تسلط بيشتري داريد ترتيب جواب دادن را تغيير ندهيد. اما اگر نگران هستيد كه مثلا با پاسخ به سوالات درس خاصي زمان كافي براي پاسخگويي به سوالات درس بعدي را از دست مي دهيد به نكات زير توجه نماييد:
▪ تمام سوالات دفترچه را حداقل يك بار مطالعه كنيد. كساني كه يك درس را بطور كامل كنار مي گذارند خواه به اين دليل كه آن درس ضريب كمتري دارد يا اين كه آن درس را بلد نيستند كاملا اشتباه مي كنند.
▪ برخي از سوالات را بلد نيستيد ولي تشخيص مي دهيد وقت گير هستند، اين گونه سوالات را با علامت ضرب مشخص كنيد و با قاطعيت و خونسردي بطور موقت از آنها عبور كنيد تا درموقع دوره دقت خود را به آنها اختصاص بدهيد.
▪ ممكن است سوالاتي را اصلا بلد نباشيد، اين گونه سوالات را با علامت منفي مشخص كنيد و فورا آنها را رها كنيد.
▪ از هيج سوالي نخوانده رد نشويد زيرا ممكن است پس از چند سوال دشوار چند سوال آسان پيدا كنيد.
▪ شماره تست ها را با شماره آنها در پاسخ نامه مرتب مطابقت بدهيد ، اگر سوالي را اشتباهي در پاسخ نامه با شماره اشتباه علامت بزنيد ممكن است كه اين اشتباه به ترتيب شماره تا آخر ادامه پيدا كند.
▪ پس از آن كه يك بار تست هاي تمام دروس را مطالعه كرديد به ساعت خود نگاه كنيد و ببيند چقدر از كل زمان آزمون باقي مانده است.
▪ توصيه بسيار مهم : تمام صفحات دفترچه سوالات را بخوبي بررسي كنيد و مراقب باشيد كه بعضي صفحات با بعضي سوال ها را فراموش نكنيد.

● يك نكته بسيار مهم

تعدادي از داوطلبان به سوالات در دفترچه پاسخ مي دهند و در پايان جواب ها را در پاسخ ها را در پاسخنامه منتقل مي كنند با اين كار ممكن است وقت تمام شود و فرصت انتقال را پيدا نكنند. 
كوشيدن ، جستن و يافتن و هرگز تسليم نشدن راز موفقيت است. 

منبع:رياضي يعني زندگي




چگونه هنگام مطالعه با حواس‌پرتي مقابله كنيم؟

حواس‌پرتي چيزي جز تمايل ذاتي ذهن به درگيري و فعاليت نيست. اما چه كنيم تا در زمان هايي كه احتياج به تمركز داريم، به سراغ مان نيايد؟ 

( به ادامه مطلب مراجعه كنيد )

- تند خواندن

نمي‌گوييم آن‌قدر تند بخوانيد كه هيچ چيزي را نفهميد، بلكه مي‌گوييم سرعت مطالعه‌ي خود را تا آن‌جا افزايش دهيد كه درگيري ذهني مطلوبي ايجاد شود.

- مطالعه‌ي اوليه

مطالعه‌ي اوليه همان كسب اطلاعات ابتدايي است. در مطالعه‌ي اوليه، قصد شما كنجكاو كردن ذهن با گرفتن اطلاعات ساده و كم‌حجم و مقدماتي است.

- سؤال كردن

پيش از مطالعه، با يكي دو سؤال، ذهن خود را هدف‌دار كنيد. وقتي مي‌گوييم هنگام مطالعه مدام از خودتان سؤال كنيد، منظورمان اين است كه پيش از مطالعه، در حين مطالعه و پس از آن، مي‌توانيد از خود بپرسيد.

- نوشتن

هميشه هنگام مطالعه قلم و كاغذ داشته باشيد.



ليست صفحات

ساخت وبلاگ | ساخت سایت

جستجوگر پیشرفته سایت



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
آمار

کاربران آنلاین کاربران آنلاین : 1 نفر
آمار بازدیدآمار بازدید
بازدید امروز بازدید امروز : 122
بازدید دیروز بازدید دیروز : 48
بازدید کلی بازدید کلی : 1522
موضوعات
موضوعي ثبت نشده است
پنل کاربری
ورود کاربر

نام کاربری :
پسورد :

عضويت سريع
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
نظرسنجي
تبادل لینک هوشمند
لینک :
خبرنامه
براي اطلاع از آپدیت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود
عضویت لغو عضویت